الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

99

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

سپس قرآن در ادامه گفتار مشركان و از زبان آنها چنين نقل مىكند : « اگر ما استقامت و پايدارى بر پرستش خدايانمان نكنيم بيم آن مىرود كه اين مرد ما را گمراه سازد » و ارتباطمان را با آنها قطع كند ( * ( إِنْ كادَ لَيُضِلُّنا عَنْ آلِهَتِنا لَوْ لا أَنْ صَبَرْنا عَلَيْها ) * ) ( 1 ) . ولى قرآن از چند راه به آنها پاسخ مىگويد نخست با يك جمله كوبنده به اين گروه كه اهل منطق نبودند چنين پاسخ مىدهد : « هنگامى كه عذاب الهى را ديدند به زودى مىفهمند چه كسى گمراه بوده است » ؟ ! ( * ( وَسَوْفَ يَعْلَمُونَ حِينَ يَرَوْنَ الْعَذابَ مَنْ أَضَلُّ سَبِيلًا ) * ) . اين عذاب ممكن است اشاره به عذاب قيامت باشد چنان كه بعضى از مفسران مانند طبرسى در مجمع البيان گفته‌اند ، و يا عذاب دنيا همچون شكست دردناك روز « بدر » و امثال آن ، چنان كه قرطبى در تفسير معروف خود گفته است . و نيز ممكن است اشاره به هر دو باشد . جالب اينكه اين گروه گمراه در اين سخنان خود به دو كار ضد و نقيض دست زدند ، از يك سو پيامبر و دعوتش را به باد مسخره مىگرفتند ، اشاره به اينكه آن قدر ادعاى او بى اساس است كه ارزش برخورد جدى ندارد ، و از سوى ديگر معتقد بودند كه اگر دو دستى به آئين نياكان خود نچسبند ، امكان دارد سخنان پيامبر ص آنها را نيز از آن بازگرداند ، و اين نشان مىدهد كه سخنانش را فوق العاده جدى و مؤثر و حساب شده و داراى برنامه مىدانستند اين پريشان گويى از افراد سرگردان و لجوج بعيد نيست . بعلاوه بسيار ديده شده است كه منكران حق هنگامى كه در برابر امواج خروشان منطق رهبران الهى قرار مىگيرند گاهى استهزاء را به عنوان يك تاكتيك

--> ( 1 ) كلمه « ان » در * ( إِنْ كادَ لَيُضِلُّنا ) * ، « مخففه » است و براى تاكيد است و در تقدير انه كاد بوده ، و ضمير آن ضمير شان است .